HET REPUBLIKEINS GENOOTSCHAP

 

Ik heb me ooit voorgenomen om me, na mijn aanvaring met het Koningshuis in februari 2002,
niet meer aan deze Oranjesteen te bezeren. Maar de publicatie van het inmiddels beruchte interview
met de Prins in De Volkskrant maakt het me erg lastig. Elsevier, het is me bekend,
vind de huidige rol van het Huis wel best -ik heb een beetje het gevoel dat deze redactionele
lijn niet geheel van eigenbelang is verstoken omdat het lezersbestand van Elsevier aan het Huis
is gehecht. Het zij zo. Maar nu is de Prins na zijn dood op een bijzondere manier
naar buiten getreden, en daarmee is hij vatbaar geworden voor kritiek.
En, lieve lezer, nu mag ik dus weer even. Ik ben een republikein;
neem het me dus niet heel erg kwalijk wanneer ik even tekeer ga.


Wat ik na lezing van het interview overhoud, het beeld dat na zijn eigen woorden
ik krijg van deze geliefde Prins, die na zijn overlijden zoveel lof kreeg toegezwaaid,
is nogal ontnuchterend. Wat heeft deze man in zijn leven veel ellende teweeggebracht,
met name in zijn eigen familie. En nu, na zijn dood, gaat hij gewoon door
met zijn liefdeloze egoïsme. Terecht noemde Gerbrandy hem een egoïst, zoals uit de nu
vrijgegeven Greet Hofmans documenten blijkt.


En het is precies het woord dat ik na alle publiciteit overhoud: egoisme.
Wat De Volkskrant vanochtend bracht, was een klap in het gezicht van zijn familie.
Al in de oorlogsjaren, in Londen, had hij zijn eerste liefje te pakken, en ik geloof er
geen barst van dat zijn vrouw dat allemaal gezellig heeft gevonden.
Natuurlijk heeft zij onder zijn trouweloosheid geleden. Maar zij had geen keuze. De Prins was
ruecksichtloos in het najagen van zijn pleziertjes, en hij heeft zijn vrouw en haar positie
misbruikt voor een bestaan waarin zijn eigenbelang de hoofdrol speelde.
Hij trouwde Juliana om haar positie en centen, en hij kon het niet opbrengen haar
daarvoor met een gedisciplineerd leven te danken.


De trouw van de veteranen aan hem heeft mij altijd verbijsterd. Ik ken er enkele.
De beste, meest integere mensen die Nederland heeft voortgebracht bevinden zich onder hen,
en zoals de Prins zijn vrouw en het Huis misbruikt en gemanipuleerd heeft, zo heeft hij
dit meteen bij het begin van de bevrijding met de veteranen gedaan. Zonder twijfel was
de Prins niet eendimensionaal. Hij trok zich de belangen van de veteranen vermoedelijk echt aan.
Maar het is een verschrikkelijke leugen om te stellen dat de Prins veel aan de bevrijding
van het land heeft bijgedragen of het democratische proces dat bij de bevrijding begon gesteund heeft.
Wat Balkenende na zijn dood over Bernhards betrokkenheid bij de Duitse capitulatie
in Wageningen te berde bracht, was volkomen uit de duim gezogen:
de Prins heeft er geen enkele rol in gespeeld. En onze premier, de leugenaar, komt er mee weg.
Ook hier was de opmerking van Gerbrandy (dat de Prins geen held van het verzet was) terzake.


Wat ik uit de verhalen van de afgelopen weken begrepen heb, en uit zijn eigen woorden,
is het volslagen narcistische gedrag van de Prins. Je wist nooit wanneer hij zich tot je
zou richten, vertelde Harry Mens op de radio, die ook lyrisch was over zijn relatie met de Prins.
De Prins was natuurlijk ´hard to get´. Hij hoefde niets. Hij was machtig en onkwetsbaar in zijn rol,
en hij kon arrogant of zachtmoedig zijn wanneer het hem uitkwam, en hij kon aardig zijn
of je niet zien staan - ik ken enkele heel rijke mensen die zich net zo gedragen,
met de grilligheid van de onafhankelijkheid en de eigenwaan.


De Prins was niet erudiet, hij heeft op geen enkele manier bijgedragen aan
de welvaart van ons land behalve als zogenaamde ambassadeur van ons zakenleven;
wat zijn dat trouwens voor shady deals wanneer een Prins erop uitgestuurd wordt
om de centen te verdienen? Deze egoïst heeft zijn leven lang zijn huwelijk geëxploiteerd
en zijn familie gechanteerd - iets anders kan ik in zijn levensloop niet lezen.


Tot vanochtend moest ook ik wel lachen om deze zgn. ´vrijbuiter´, die alles leek te hebben
gegrepen wat een rok droeg, die zo gek was op zijn roze champagne en die mensen zo
voor zich kon innemen. Maar het glimlachen is me vergaan. Hij was een uitbuiter van de ergste soort,
een narcist die zo intrigerend was - ook voor al die linkse journalisten die het zo leuk
vonden om bij hem op de borrel te komen - omdat hij zich aan niets stoorde,
zich aan niets gelegen liet liggen, zich door geen huwelijkstrouw liet belemmeren
of zich niet door de waardigheid van zijn positie liet ontmoedigen.
Vinden we deze nare man echt iemand die we moeten respecteren?


Ik vind het Huis een overleefd instituut. Maar zolang het bestaat moeten wij er de hoogste eisen
aan stellen, hoger dan de eisen die wij onszelf of onze buren stellen.
De leden van het Huis zijn van veel ellende vrijgesteld aangezien zij met gouden lepels
in de mond geboren worden. Over hen wordt altijd gezegd dat het zo moeilijk voor hen is om zich te
verdedigen, wat onzin is. Als zij beledigd worden hebben zij honderden ambtenaren
ter beschikking die voor hen terugschelden, ik weet er alles van. En denk eens aan
de uitzonderlijkheid van hun leefwijze, de luxe, het personeel, de vrijstelling van belastingen.
Hoeveel dagen heeft het kroonprinselijk paar de afgelopen jaren op
'zware' buitenlandreizen doorgebracht? Hun positie kunnen wij, het volk, nooit verwerven,
en dat betekent dat zij er niet mee mogen spotten. Dus dienen zij aan zichzelf de hoogste eisen
te stellen en de lat ondraaglijk hoog te leggen. Dat doen zij niet of nauwelijks,
ook al onderken ik de kwaliteiten van Koningin Beatrix, de ´iron lady´.
Maar haar vader liet zich door niets tegenhouden om zijn leven gerieflijk,
spannend, opwindend, geil - en dus leugenachtig te maken.


Ook bij de Prins had het om 1 ding moeten gaan, zoals bij iedereen: persoonlijk fatsoen.
Maar het goede leven vond hij belangrijker dan de eer van ons nationale symbool,
het Koningshuis, en de eer van de moeder van zijn kinderen, Juliana.
Lafhartig liet hij het interview pas na zijn dood publiceren, om nog eens achteraf zijn
kinderen te kwetsen en een inkijkje te geven, zonder dat hij dat zelf door had,
in zijn narcistische ziel. Tijd dus nu om de monarchie geheel tot ceremoniele en
dus puur symbolische functies terug te brengen.
Trouwens: hoe zit dat nu met het Bernhard-plakboek van Balkenende?
Zal hij er nu de berichten over de twee onechte kinderen en de Lockheed-corruptie in plakken?
Voelt hij zich niet heel erg bedonderd door zijn jeugdheld?


Prins Bernhard wilde wel als een deugeniet maar niet als iemand die niet deugde herinnerd worden,
zei hij in het interview. Dat is hem wat mij betreft niet gelukt.

 

Leon de Winter, www.Elsevier.nl, 15 december 2004.

____________