HET REPUBLIKEINS GENOOTSCHAP

____________

In het hart van de Nederlandse democratie bevindt zich de monarchie, een element dat in diepste wezen
strijdig is met de geest van de democratie (...)

Hoewel premier Kok had besloten de bilaterale contacten met Oostenrijk te bevriezen, reisde de koningin
voor haar jaarlijkse skivakantie toch naar dat land af. (...)

Het leerstuk van de ministeriële verantwoordelijkheid laat feitelijk geen ruimte voor giswerk: '
the king can do no wrong'. Oftewel: de koning is onschendbaar; de ministers zijn verantwoordelijk.
Wil en wens van de koningin doen er constitutioneel niet toe.
De premier, haar al dan niet trotserend, is te allen tijde aansprakelijk – dus nu ook.

Het is geboden dat de premier in voorkomende gevallen grotere openheid betracht en duidelijker verantwoordelijkheid
voor het optreden van de vorstin neemt. In een constitutionele monarchie is het immers een
democratisch recht te weten waarom het staatshoofd zich niet aan door de regering afgekondigde maatregelen hoeft te houden. Evenzeer is het logisch dat de premier ten overstaan van de volksvertegenwoordiging uitlegt waar de
privésfeer van het staatshoofd eindigt en zijn publieke functioneren begint.
Gebeurt dit alles niet, dan gaapt in het hart van ons staatsbestel een democratisch tekort.

Redactioneel, de Volkskrant, 12 februari 2000