HET REPUBLIKEINS GENOOTSCHAP


____________


Ik groeide op met verhalen van mijn ouders over het wangedrag van prins Hendrik en de moeizame pogingen van de
overheid de gevolgen daarvan binnen de perken te houden. Dat betreft de jaren twintig en dertig.
Uit de jaren veertig kennen we de geschiedschrijving over de autoritaire
voorkeuren van koningin Wilhelmina en de betrekkingen van prins Bernhard met samenzweerders tegen de staat.
In de jaren vijftig volgt de affaire-Hofmans.
In de jaren zestig de omstreden huwelijken van Irene en Beatrix, de overgang van de eerste naar de katholieke kerk en
haar royalistisch-fascistische manifestaties, alsmede het doordrijven van haar trouwpartij te Amsterdam door de laatste.
In de jaren zeventig het Lockheed-schandaal, waarvan de hoofdfiguur eerst al te kennen had gegeven dat de parlementaire
democratie beter een tijdje op sterk water kon worden gezet.
Beatrix, die zei het liefst onder 'ons soort mensen' te verkeren en de troon besteeg onder het gejoel van 'geen woning, geen kroning', wist de rust rond de monarchie lang te bewaren - of de deksel op de beerput te houden.
Maar sinds enige jaren is het, met 'de leugen regeert', skivakanties in Haiderland en ruzie over de Zorreguietaatjes opnieuw hommeles.

En nu dit weer. Zo bekeken worden de betrekkingen tussen het vorstenhuis en het Nederlandse volk getekend door
voortdurende wrijving en vertrouwensbreuken. Het sticht geen eenheid maar wrijving, achterdocht en ruzie.

Het kabinet wil Beatrix' bevoegdheden nu beperken. Zou het baten? De Oranjes zijn hardnekkig in hun boosheid.
GroenLinks-leider Femke Halsema bepleit 'een ceremonieel koningschap', maar ook dat lost niks op.
Als de koning alleen ceremonieel is en niks in de melk te brokken heeft, moet hij het bij uitstek hebben van zijn onbevlekte
blazoen en het geven van goede voorbeelden. Als de onsmakelijke hofintrige rondom Margarita onder Beatrix als
ceremonieel vorstin in de openbaarheid was gekomen, was haar reputatie in één klap aan diggelen en
de morele verhevenheid waarop haar positie berustte naar de maan geweest.

Nee, er is maar één echte oplossing: de republiek.
Natuurlijk kunnen we in presidentiële families ook te maken krijgen met schuinsmarcheerders, echtbrekers en oplichters,
maar dan is de remedie eenvoudig: over een paar jaar een ander kiezen. Aan de Oranjes zitten we vast.



John Jansen van Galen, Het Parool, 12 maart 2003.

____________