< HET REPUBLIKEINS GENOOTSCHAP

 

HET REPUBLIKEINS GENOOTSCHAP

 

Op het eerste gezicht is er al van alles mis met het boek WILLEM IV - van Prins tot Koning
van Volkskrant-redacteuren Remco Meijer en Jan Hoedeman. Op de omslag zien we een typisch
glossy portret van een jonge dandy met tweekleurige paraplu, poserend als vlot en charming, en
op kuithoogte voorzien van de opdruk DE BIOGRAFIE. - Welnu, een boek over de eerste 42 jaar
van wie dan ook is natuurlijk geen 'levensbeschrijving' en een koning is Willem-Alexander zeker
ook niet, zolang de toekomst nog verrassingen kan brengen die de ondertitel niet voorziet.

Waarom is dit boek er dan nu al ? Bij de Volkskrant was hoofdredacteur Pieter Broertjes
- vorstenlikker 1e klasse, naar men weet - er op gebrand bij de abdicatie van Beatrix, waarover de
geruchten twee jaar geleden rondzoemden, dadelijk een positief boek te kunnen presenteren.
Dus stelde hij zijn twee royalty-watchers vrij om een portret van 'de nieuwe koning' op te bouwen
uit gesprekken met ongeveer honderd mensen uit diens naaste omgeving. Alleen een paar goede
kameraden deden niet mee omdat ze hun vriendschap niet met privé-roddels wilden vertroebelen.
En zo hoort het natuurlijk ook.

Maar de overige gesprekspartners spelen likkebaardend hun rol van 'kroonprins-intimi' en steken
de geportretteerde en bloc omhoog met verhalen over alle schitterende eigenschappen die zij - subtiele
psychologen - uit hun omgang met de prins hebben afgeleid. En zo koesteren zij zich
in de afglans van zijn Hoogheid.

Daarmee is het boek helaas één lange uiting van wee makend lakeiengedrag geworden dat je drie eeuwen na de zonnekoning niet meer voor mogelijk had gehouden.

Hoedeman en Meijer hebben voor een thematische opzet gekozen (met hoofdstukken over
het huwelijk, het IOC, de studentenjaren, het water etc.). De chronologie is daardoor nogal in
de knoop geraakt, omdat de lezer niet weet of een vertelde anekdote nu voor of na een eerder
hoofdstuk valt. Het niet volgen van de tijdlijn veroorzaakt bovendien legio herhalingen.

Komt de gemiddelde krantenlezer ook nieuwe feiten tegen ? Eigenlijk niet, behalve dat sommige affaires nog net een graadje erger blijken dan je gedacht had, getuige onder meer de zaak-Mozambique en de belasting-constructies via Paleis Noordeinde.

Maar we moeten de samenstellers nageven : werkelijk alles komt aan de orde en dat had ook niet anders gekund, want iedere belangstellende snuffelt uiteraard naar de bekende misstappen en
schandalen. Maar door de enquêtevorm wordt er telkens wel weer een official bereid gevonden
de vergoelijkende stroopkwast te hanteren. Zo riep Alex als elfjarige weliswaar de journalisten bij
een fotosessie in Ierland baldadig toe: "De Nederlandse pers oprotten", maar dat blijkt nu juist een
attente waarschuwing te zijn geweest: 'hun vliegtuig stond namelijk op het punt te vertrekken'.

Het boek opent met een koddig bedoelde proloog die zo onhandig verteld wordt dat ze nauwelijks te
volgen is, maar die afsluit met de uitspraak van de kroonprins dat hij later 'als lid van de regering het
oppergezag over de krijgsmacht zal hebben'.

De arme jongen heeft blijkbaar geen erg realistisch beeld van zijn toekomstige rol. Maar 'das Militär'
heeft door de eeuwen heen op koningen en keizers nu eenmaal een grote fascinatie uitgeoefend. In
het geval van Willem IV komen daar nog snelle auto's, vliegtuigen en topsport bij. Het waterbeheer
is hem door zijn vader en begeleiders opgedrongen. Maar hij heeft er nu ook eigen opvattingen over
ontwikkeld, zoals de 'sanitatie' : ieder huis - wereldwijd - dient voorzien te zijn van een behoorlijke
douche en wc. Ja hoor - zei Multatuli al - 'en waarom niet voor ieder kind een satijnen pakje' ?

Het boek is goeddeels in vlak, modieus jargon geschreven; dus 64 keer het werkwoord 'aangeven'
voor vertellen of van mening zijn, en foute constructies als "Die voorpagina liet W. inlijsten en
kreeg een plaats op zijn werkkamer". De prins komt er als een dekselse kwajongen en handige doener
helemaal niet onaardig uit, maar als hij werkelijk koning moet worden, ontbreekt hem in elk geval
de gewenste mix van geduld, wijsheid, bezonkenheid en resignatie die hij in die baan eerder nodig
zal hebben dan al zijn branie en ondernemingslust.


Hans van den Bergh, Vrij Nederland, 27 maart 2010.

____________

 

– Edwin de Roy van Zuydewijn, getrouwd met Bernhards kleindochter Margarita
– een kopie van de brief zou hebben. Maar ook een oud-topman van De Telegraaf beweert dat de brief
bestaat. Feiten en fictie rondom een hardnekkig verhaal dat de Rijksvoorlichtingsdienst regelmatig in de gordijnen joeg.


Gerard Aalders, De Republikein 3, 2007, 4, 60-63.

____________